Historia polskiej żarówki 

Serwis internetowy http://www.lighting.pl/

 

 

Pozwalam sobie skopiować pocz±tek historii maj±cej powi±zania z Edwardem Potempskim (1, 2):

 

28.01.1907 r. W Warszawskiej Fabryce Lamp Żarowych - ul.Nowowiejska 7 wyprodukowana została pierwsza żarówka.

1908 r. Uruchomienie seryjnej produkcji żarówek z wolframowym włóknem w Warszawskiej Fabryce Lamp Żarowych;

1916 r. Po wybuchu pierwszej wojny ¶wiatowej Warszawska Fabryka Lamp Żarowych zmniejsza produkcję aż do całkowitego przerwania działalno¶ci.

1919 r. Utworzenie spółki akcyjnej Fabryki Lamp Elektrycznych "Cyrkon" w Warszawie;

1920 r. Spółka Akcyjna Fabryki Lamp Elektrycznych "Cyrkon" uruchamia produkcję żarówek w Warszawie przy ul.Nowowiejskiej 13 (dawniej - 7).

1921 r. Spółka Akcyjna Fabryki Lamp Elektrycznych "Cyrkon" zostaje wykupiona przez koncern Tungsram. Fabryka w Warszawie przy ul.Nowowiejskiej 13 staje się własno¶ci± tego koncernu.

1922 r. Założona zostaje Polsko-Holenderska Fabryka Lampek Elektrycznych należ±ca do koncernu N.V.Philips. W Warszawie przy ul.Karolkowej 36 rozpoczyna się budowa pierwszej hali produkcyjnej fabryki. Sprowadza się z Holandii maszyny i urz±dzenia, które czasowo znajduj± locum w wynajętych pomieszczeniach dawnego warsztatu regeneracji żarówek w Warszawie przy ul.Żelaznej 59. Tam też szkoli się pracowników budowanej fabryki.

Historia ulicy Karolkowej

1921-1923 r. Skonstruowanie pierwszych polskich lamp elektronowych przez inżynierów Państwowego Instytutu Telekomunikacji i Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, uruchomienie przez PTR produkcji lamp radiowych.

1923 r. Powstanie Fabryki Żyrandoli Elektrycznych A. Marciniak S.A. w Warszawie.
Otwarcie Polsko-Holenderskiej Fabryki Lampek Elektrycznych w Warszawie przy ul.Karolkowej 36. Oddanie do użytku pierwszej hali produkcyjnej, uruchomienie produkcji żarówek.

          

1924 r. Otwarcie fabryki Polska Żarówka OSRAM w Pabianicach w budynkach przy ulicy Grobelnej 4.

1927-1928 r. Rozpoczęcie w Warszawie przy ul.Karolkowej 44 budowy piętrowego budynku administracyjnego. Rozpoczęcie produkcji lamp elektronowych w Polsko-Holenderskiej Fabryce Lampek Elektrycznych.

1928 r. Utworzenie Małopolskiej Fabryki Żarówek S.A. we Lwowie w pomieszczeniach istniej±cego od 1921 r. warsztatu regeneracji żarówek pod nazw± "Żareg". Uruchomienie produkcji żarówek marki TANTRIS, sukcesy w uzyskaniu dobrej jako¶ci żarówek, ilo¶ciowy wzrost produkcji.

1929 r. Zakończenie budowy w Warszawie przy ul.Karolkowej drugiej hali produkcyjnej oraz baraków na magazyny. Wykupienie przez Polskie Zakłady Philips terenów przy ul.Okopowej róg Grzybowskiej.W ramach Stowarzyszenia Elektryków Polskich powołany zostaje Polski Komitet O¶wietleniowy.

1930 r. Rozpoczęcie przemysłowej produkcji opraw przez firmę Bracia Borkowscy, Zakłady Elektrotechniczne S.A. w Warszawie.
Zakończenie budowy w Warszawie przy ul.Karolkowej czteropiętrowego gmachu tzw. "biurowca", w którym 3200m2 przeznaczono na cele produkcyjne uruchamiaj±c montaż odbiorników radiowych, dla celów administracyjnych - na pomieszczenia biurowe - przeznaczono 1200 m 2, przy tym na parterze zorganizowano stołówkę oraz tzw. kasyno spełniajace funkcję ¶wietlicy zakładowej. Zakończenie budowy huty szkła lampowego Polskich Zakładów Philips w Warszawie przy ul.Karolkowej. Oprócz produkcji półfabrykatów szklanych do żarówek i lamp radiowych w hucie wytwarza się butle izolacyjne do termosów.

1931 r. Otwarcie Górno¶l±skiej Fabryki Żarówek HELIOS w Katowicach ul. ¦w.Stanisława 4.
Wykupienie akcji Małopolskiej Fabryki Żarówek (TANTRIS) przez koncerny lampowe wchodz±ce w skład kartelu lampowego Phoebus (maj±cego sw± siedzibę w Zurichu w Szwajcarii). Podporz±dkowanie Małopolskiej Fabryki Żarówek kartelowi lampowemu.

1932 r. Wprowadzenie ceł ochronnych - w konsekwencji zagraniczne koncerny zmuszone s± do rozszerzenia asortymentu i ilo¶ci wyrobów produkowanych w swych fabrykach w Polsce.

Sprawozdanie z działalno¶ci Stowarzyszenia Elektryków Polskich w roku 1932-1933 :
I. Wstęp.
.......... Polski Komitet O¶wietleniowy stale rozwija sw± działalno¶ć, organizuj±c szereg nowych komisyj o¶wietleniowych. Kierownictwo nad pracami powierzonego nam przez miedzynarodow± Komisję O¶wietleniow± sekretariatu Komisji płyt fotometrycznych obj±ł prof. Pieńkowski. Komitet roztacza opiekę nad temi pracami ze względu nad ich międzynarodowe znaczenie. Ponadto prace innych komitetów studdjów M.K.O., a zwłaszcza prace z zakresu o¶wietlenia lotniczego s± starannie studjowane przez odpowiednie komisje S.E.P. Delegaci P.K.O¶w. brali udział w posiedzeniach Komitetu studjów oswietlenia lotniczego w roku ubiegłym w Zurichu. Dla spraw P.K.O¶w. pracuje w chwili obecnej 7 komisyj S.E.P. ..........

IX. Polski Komitet O¶wietleniowy.
1. Sprawy organizacyjne.

a) Skład Zarz±du P.K.O¶w.:
przewodnicz±cy p. inż. Tadeusz Czaplicki, wiceprzewodnicz±cy p. dr. inż. Tomasz Kluz, członkowie Zarz±du pp. inż. Józef Pawlikowski i Edward Potempski, sekretarz generalny p. inż. Józef Podoski.
b) Organizacja nowych Komisyj O¶wietleniowych.
W okresie sprawozdawczym zostały zorganizowane 4 nowe komisje o¶wietleniowe, a mianowicie Komisja Fotometryczna, Komisja Żarówek, Komisja O¶wietlenia Samochodowego i Komisja O¶wietlenia Ulicznego.
2. Działalno¶ć Zarzadu P.K.O¶w.
.......... Zarz±d P.K.O¶w. załatwił w okresie sprawozdawczym nastepuj±ce sprawy :
a) Organizacja działu oswietleniowego na IV-tym Walnym Zgromadzeniu S.E.P. w Łodzi w kwietniu 1932 r., P.K.O¶w. zorganizował ze współudziałem Organizacji Gospodarki ¦wietlnej serję odczytów i szereg pokazów z dziedziny o¶wietlenia. Wygłoszone były następuj±ce odczyty :
Inż. Edwarda Potempskiego : "O wpływie ¶wiatła na wydajno¶ć i bezpieczeństwo pracy",
Prof. Mieczysława Pożaryskiego : "Pierwsze polskie przepisy o¶wietleniowe",
Inż. Franciszka Piaseckiego : "Zasady o¶wietlenia wnętrz",
Inż. Bronisława Zabłockiego : "Nowoczesne oprawy o¶wietleniowe",
Inż. Bentkowskiego Zygmunta : "Postępy w układaniu przewodów oswietleniowych",
Inż. Mieczysława Ferstera i Seweryna Mazrycera : "Rury ¶wietl±ce (neonowe i inne)",
Pokazy odbyły się w Państwowej Szkole Włókienniczej i obejmowały szereg wzorów racjonalnego o¶wietlenia, demonstrowanie modeli o¶wietleniowych i wystawę armatur oswietleniowych.
Ponadto szereg objektów w mie¶cie było naswietlonych oraz O.G.S. zorganizowała przy pomocy miejscowych instytucyj technicznych konkurs o¶wietlenia wystaw. Odczyty i pokazy cieszyły się dużym uznaniem uczestników Walnego Zgromadzenia.
.....

Komisja VI Żarówek - przewodnicz±cy p. E. Potempski.
1. Sprawy organizacyjne.
Komisja powołana została do życia w grudniu ubiegłego roku, w zwi±zku z zupełnym wyczerpaniem nakładu przepisów na żarówki PNE-21-1929. przy Komisji funkcjonuje podkomisja oprawek i trzonków żarówek pod przewodnictwem p. B. Szapiry, współpracuj±ca z Komitetem VI CEI.
2. Prace komisji w roku 1932/33.
Komisja odbyła w okresie od 1.V.32 r. do 1.VI.33 r. 4 posiedzenia. Zapocz±tkowano prace nad sporz±dzeniem nowego projektu przepisów na żarówki. podkomisja odbyła 3 posiedzenia i zajęła się sprawami opracowania polskiego tekstu norm na oprawki i trzonki żarówek, uchwalonych przez C.E.I. (dok. RM-98). Odpowiedni projekt II-gi ogłoszony był w Nr. 4 "Przegl±du Elektrotechnicznego", spotkał się jednak z szeregiem sprzeciwów, wobec czego proponowane zmiany będ± przesłane do C.E.I.
3. Program pracy na rok 1933/34.
a) Opracowanie przepisów na żarówki,
b) Opracowanie Norm na oprawki i trzonki żarówek.
 

1934 r. Powstanie we Lwowie nowej fabryki żarówek POLUX
Kartel Phoebus decyduje o zlikwidowaniu Małopolskiej Fabryki Żarówek TANTRIS.

 

Przegl±d Elektrotechniczny Zeszyt 9 z 1 maja 1934 r. pisał w artykule
VI Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia Elektryków Polskich W Krakowie od 1 do 4 czerwca 1934 roku